Zygmunt Gloger

Polski etnograf, archeolog i historyk. Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Uczył się w Warszawie. W latach 1865-1867 był studentem warszawskiej Szkoły Głównej, a w latach 1868-1870 Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W roku 1872 osiadł w rodzinnym Jeżewie na Podlasiu. Tam rozpoczął samodzielne badania naukowe z zakresu etnografii i historii. Na kierunek jego zainteresowań historycznych wpłynął m.in. Józef Ignacy Kraszewski, przyjaciel ojca, a etnograficznych -Wincenty Pol i Oskar Kolberg. Zaszyty w swojej posiadłości, skazany na samotną pracę z dala od ośrodków uniwersyteckich, utrzymywał korespondencyjne kontakty z wszystkimi liczącymi się wtedy uczonymi. Ogromne zbiory muzealne (gromadzone przez czterdzieści lat) z zakresu archeologii, etnografii i literatury (około 10 tysięcy tomów i liczne starodruki) przekazał instytucjom muzealnym Warszawy i Krakowa: Akademii Umiejętności, Muzeum Narodowemu i Bibliotece Publicznej w Warszawie oraz Polskiemu Towarzystwu Krajoznawczemu, którego był założycielem i pierwszym prezesem. W roku 1900 opublikował „Geografię historyczną ziem dawnej Polski", a w roku 1903 wydał zbiór barwnych szkiców krajoznawczych (z przedmową Elizy Orzeszkowej), będący podsumowaniem wycieczek Niemnem, Bugiem i Biebrzą, oraz „Białowieżę" - wspomnienie wspólnej wyprawy z Henrykiem Sienkiewiczem w roku 1882. Etnografia była dla Glogera źródłem pomocniczym historii, gromadzącym wiedzę na temat pochodzenia, pokrewieństwa i sposobu życia narodów. W tej dziedzinie jego zasługą są studia obrzędów i zwyczajów ludowych, spisane m.in. w dziełach: „Obchody weselne" (1869), „Kujawiaki, mazurki, wyrwasy i dumki pomniejsze" (1879), „Baśnie i powieści" (1879); w latach 1877-1894 wydawał antologię w serii Biblioteczka Ludowa, zawierającą popularne teksty ludowe. Opublikował także zbiory „Pieśni ludu" (1892) z opracowaniem muzycznym Zygmunta Noskowskiego i „Rok polski w życiu, tradycji i pieśni" (1900). Największym dziełem i zwieńczeniem dorobku naukowego Zygmunta Glogera była czterotomowa „Encyklopedia staropolska" wydana w latach 1900-1903, napisana przy współpracy wybitnych specjalistów, udokumentowana źródłami historycznymi. Jest ona do dziś niezastąpionym kompendium wiedzy o dziejach kultury polskiej materialnej i umysłowej od jej początków do końca XIX wieku.
Polecamy