Tadeusz Kościuszko

Generał polski, naczelnik powstania 1794 roku. Polski i amerykański bohater narodowy. Pochodził z niezamożnej rodziny szlacheckiej. W latach 1765-1769 uczył się w Szkole Rycerskiej w Warszawie, a następnie został wysłany na koszt króla na studia do Francji, gdzie w Paryżu studiował inżynierię wojskową. W roku 1775 wyjechał do Stanów Zjednoczonych, by wziąć udział w wojnie o niepodległość tego kraju. Przebywał tam do roku 1783. Najpierw kierował pracami fortyfikacyjnymi, m.in. w West Point. W roku 1777 przyczynił się do zwycięstwa pod Saratogą. Za zasługi dla Stanów Zjednoczonych został przez tamtejszy rząd mianowany generałem brygady. W roku 1784 wrócił do kraju i osiadł w majątku Siechanowicze. Podczas wojny z Rosją w roku 1792 w obronie Konstytucji 3 maja odznaczył się jako dowódca w bitwie pod Dubienką; za przyczynienie się do zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami otrzymał Virtuti Militari. Po przystąpieniu króla do konfederacji targowickiej podał się do dymisji i wyjechał za granicę, do Lipska, który stał się wtedy ośrodkiem polskiej emigracji patriotycznej, a potem do Drezna. Po drugim rozbiorze Polski (1793) postanowił wrócić do ojczyzny. Po przybyciu do Krakowa w roku 1794 rozpoczął (24 marca) powstanie przeciwko zaborcom jako Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej z władzą dyktatorską. W kwietniu 1794 roku pokonał Rosjan w słynnej bitwie pod Racławicami. Wiedział, że bez pozyskania chłopów nie może liczyć na zwycięstwo. W tym celu wydał Uniwersał połaniecki, w którym nadał chłopom wolność osobistą i ograniczył pańszczyznę. W październiku został ranny w przegranej bitwie pod Maciejowicami i dostał się do niewoli rosyjskiej. Po uwolnieniu w roku 1796 wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Wróciwszy do Europy, współdziałał przy tworzeniu Legionów Polskich we Włoszech. Odmówił współpracy z Napoleonem, gdy cesarz nie zagwarantował utworzenia Polski w granicach przedrozbiorowych, czego Kościuszko zażądał. Naczelnik doszedł wtedy do wniosku, że Polacy w walce o niepodległość mogą liczyć wyłącznie na siebie. Ostatnie lata życia spędził w Szwajcarii, w So-lurze, gdzie zmarł. W roku 1819 jego zwłoki pochowano na Wawelu.
Polecamy