Stefan Czarniecki

Wybitny dowódca wojskowy, bohater walk wyzwoleńczych w czasie najazdu szwedzkiego. W roku 1655 został kasztelanem kijowskim, dwa lata później (1657) wojewodą ruskim, a w roku 1665 otrzymał (na kilka dni przed śmiercią) godność hetmana polnego koronnego. Brał udział w licznych wyprawach przeciwko Kozakom. Podczas jednej z takich wypraw przeciwko wojskom tatarsko-kozackim pod wodzą Bohdana  Chmielnickiego, w bitwie pod Żółtymi Wodami (1648), dostał się do niewoli tatarskiej, a następnie kozackiej. Po zawarciu ugody w Zbo-rowie (1649) został zwolniony. Jeszcze kilkakrotnie uczestniczył w wyprawach antykozackich, m.in. w roku 1651 walczył zwycięsko pod Beresteczkiem. W roku 1655 wojska króla szwedzkiego Karola X Gustawa najechały Polskę. Stefan Czarniecki stanął po stronie króla Jana Kazimierza. Wierny królowi, mimo początkowo beznadziejnej sytuacji (ponadtrzykrotnie większa armia szwedzka), bronił w roku 1655 przez trzy tygodnie Krakowa; podpisawszy honorową kapitulację, opuścił miasto wraz z wojskami. Król mianował go w roku 1656 regimentarzem, co w tym wypadku oznaczało dowództwo wojsk polskich. Po klęsce pod Gołębiem w lutym 1656 roku Czarniecki zastosował taktykę wojny podjazdowej, tzw. szarpanej, przy pomocy partyzanckiego ruchu ludowego. Potrafił znakomicie wykorzystać walory żołnierzy, szczególnie w trudnych warunkach walki podjazdowej, i wkrótce stał się symbolem oporu przeciwko potopowi szwedzkiemu. Unikając bezpośredniej konfrontacji z wrogiem, rozbił tylną straż szwedzką pod Jarosławiem, udaremnił oblężenie Przemyśla, pobił Szwedów pod Łowiczem, zajął Bydgoszcz i Tucholę i pomaszerował na Warszawę, którą w czerwcu tegoż roku udało się po zaciętych walkach oswobodzić. W roku 1657 pokonał wojska Jerzego II Rakoczego, sprzymierzeńca Szwedów, pod Rawą Mazowiecką, a następnie zmusił go do kapitulacji pod Czarnym Ostrowiem na Podolu. W sierpniu tegoż roku uwolnił Kraków, a w roku 1658 ruszył na pomoc sprzymierzonej z Polską Danii, zagrożonej wojną, zdobywając wyspę Ais i twierdzę Koldyngę. W następnych latach brał udział w wyprawach przeciwko Moskwie i Kozakom. W roku 1660 odniósł nad wojskami moskiewskimi zwycięstwo pod Połonką. W tradycji polskiej zapisał się jako nieugięty patriota i wzór niezłomnego żołnierza, a jego imię sławi polski hymn.
Polecamy