Nikołaj I. Łobaczewski

Wybitny matematyk rosyjski, twórca geometrii nieeuklidesowej. Urodził się w rodzinie urzędnika w Niżnim Nowogrodzie. Do szkoły średniej uczęszczał w Kazaniu, a następnie zaczął studiować na miejscowym uniwersytecie. W roku 1811 ukończył studia na wydziale matematycznym i podjął pracę na tej uczelni jako asystent. W roku 1814 został adiunktem - pomocniczym pracownikiem naukowym. Dwa lata później otrzymał tytuł profesora i piastował to stanowisko przez trzydzieści lat, do roku 1846. Od 1827 roku był także rektorem uniwersytetu w Kazaniu. Niemal równocześnie z węgierskim matematykiem Janosem Bolyaiem i Niemcem Carlem Gaussem stworzył podstawy geometrii odmiennej od geometrii Euklidesa, obowiązującej do tego czasu. Jako punkt wyjścia do swoich dociekań Nikołaj I. Łobaczewski przyjął te same aksjomaty co Euklides, z wyjątkiem jednego - aksjomatu o równoległych, nazwanego potem aksjomatem Łobaczewskiego. Twierdzenie Euklidesa, że przez dany punkt leżący na tej samej płaszczyźnie, co dana prosta, można przeprowadzić tylko jedną prostą równoległą do niej, matematyk rosyjski zastąpił w roku 1826 twierdzeniem, że przez punkt nie leżący na danej prostej przechodzą co najmniej dwie różne proste leżące z tą prostą w jednej płaszczyźnie i nie przecinające jej. Owo twierdzenie stało się podstawą geometrii nieeuklidesowej opracowanej przez Nikołaja I. Łobaczewskiego i nazwanej jego imieniem. W pracy „O naczałach gieomietrii" wydanej w 1829 roku uczony rosyjski rozwinął idee swojej nauki. Pracował nad nimi przez całe życie. W roku 1840 wydał w Berlinie książkę „Geometrische Untersuchungen zur Theorie der Parallellinien" („Nowe zasady geometrii z pełną teorią równoległych"), w której w sposób niezwykle jasny wyłożył podstawy geometrii nieeuklidesowej. Pod koniec życia Łobaczewski utracił wzrok. Ostatnie dzieło, „Pangeometrię", opublikowane w roku 1855 musiał już dyktować. Stwierdziwszy niesprzeczność geometrii Łobaczewskiego, naukowcy zaakceptowali ją w latach 1868-70. Zasady geometrii nieeuklidesowej opracowane przez Łobaczewskiego stały się podstawą dalszego rozwoju tej nauki.
Polecamy