Lucas Cranach

Malarz niemiecki i grafik. Urodził się w Kronach, zmarł w Weimarze. O jego wykształceniu wiadomo niewiele. Prawdopodobnie rysunku uczył się w pracowni swego ojca, snycerza. W roku 1498 podróżował po południowych Niemczech. Lata 1501-1504 spędził w Wiedniu, gdzie zajmował się malowaniem portretów i obrazów ołtarzowych. W roku 1504 został malarzem nadwornym na dworze elektora saskiego w Wittenberdze. Od 1507 roku prowadził własną pracownię, która jako jedyna cieszyła się sławą równą pracowni Albrechta Durera. Rok później otrzymał herb cechowy, którego używano do sygnowania wszystkich prac powstających w pracowni Cranacha, stąd późniejsze trudności z przypisywaniem mu autorstwa obrazów. Podróż, jaką odbył w 1508 roku po Niderlandach, zaowocowała pojawieniem się w jego twórczości tematyki mitologicznej i aktu. Od roku 1509 rozpoczął wykonywanie drzeworytów, a następnie miedziorytów. Około roku 1512 ożenił się z córką rajcy z Gotha, Barbarą Breugbier, i miał z nią dwóch synów, Hansa i Lucasa. Obaj kształcili się w pracowni ojca i zostali znanymi malarzami, zwłaszcza Lucas zwany młodszym, świetny portrecista. Hans umarł młodo podczas podróży po Włoszech. Cranach oprócz zajmowania się malarstwem prowadził równocześnie działalność handlową: miał aptekę, winiarnię, drukarnię z księgarnią i skład papieru. Był członkiem rady miejskiej. Około 1515 roku powstała „Rzeź niewiniątek" oraz liczne portrety, wśród nich Marcina Lutra. Przyjaźń z nim miała duży wpływ na twórczość Cranacha. W roku 1521 powstał cykl drzeworytów „Męka Chrystusa" i „Szatan", w których życie Jezusa przeciwstawiono symbolicznie życiu papieża i katolickiego kleru wyższego. Lata 1520-1522 zaowocowały serią ilustracji do Biblii w przekładzie Lutra. W latach 1537-1544 piastował urząd burmistrza w Wittenberdze. Z tego okresu pochodzą „Sceny Męki Pańskiej". W roku 1552 przekazał pracownię synowi Lucasowi. Lucas Cranach starszy był znakomitym portrecistą, malarzem scen biblijnych, często wykonywanych na zamówienie (również kościołów katolickich). Znany jest jako malarz aktów, w których przedstawiał m.in. Wenus, biblijną Ewę, Salome i Judytę. Stale obecnym tematem był cieszący się w renesansie dużą popularnością motyw grzechu pierworodnego. Cranacha uważa się za głównego mistrza szkoły saksońskiej. Pod koniec życia jego prace są słabsze, łączą w sobie cechy późnego gotyku i manieryzmu.
Polecamy