Józef Zachariasz Bem

Generał wojsk polskich, węgierskich i tureckich, wybitny oficer i teoretyk artylerii, autor prac z zakresu wojskowości, matematyki i historii. Urodził się w Tarnowie. W Warszawie ukończył Szkołę Artylerii i Inżynierów. W roku 1811 został porucznikiem artylerii konnej. Rok później uczestniczył w kampanii napoleońskiej. Po utworzeniu Królestwa Polskiego był wykładowcą w Zimowej Szkole Artylerii, gdzie m.in. prowadził doświadczenia z rakietami bojowymi. W roku 1822 za działalność w Wolnomularstwie Narodowym został uwięziony przez władze carskie i usunięty z wojska. Po uwolnieniu przebywał w Galicji, zajmując się budową cukrowni i gorzelni w wielkich majątkach ziemskich. Po wybuchu powstania listopadowego w 1831 roku został dowódcą baterii. Później, po bitwach pod Iganiami i Ostrołęką, w których odznaczył się brawurowym dowodzeniem artylerią konną, awansowany do stopnia generała brygady. Po upadku powstania przebywał na emigracji we Francji. W roku 1832 był współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Literackiego w Paryżu. Początkowo związał się z Hotelem Lambert. Założył w roku 1835 Polskie Towarzystwo Politechniczne. Celem towarzystwa było kształcenie Polaków. Członek Tajnego Związku Jedności Narodowej, dążył do utworzenia na emigracji polskich sił zbrojnych, m.in. formacji w Belgii i Portugalii. W okresie Wiosny Ludów (1848) początkowo próbował wzniecić powstanie w Galicji, a następnie kierował obroną Wiednia przed rządowymi wojskami cesarskimi. Po upadku rewolucji, ranny, przedostał się na Węgry, gdzie walczył z wojskami austriackimi i rosyjskimi, dowodząc Węgrami w Siedmiogrodzie i Ba-nacie jako jeden z czołowych przywódców powstania węgierskiego (1848-1849). Organizował też legion polski. W roku 1849 został mianowany naczelnym wodzem rewolucyjnej armii węgierskiej. Powstanie zostało brutalnie zdławione, a Bem wyjechał do Turcji, ponieważ spodziewał się wybuchu wojny turecko-rosyjskiej. Chciał w ten sposób walczyć przeciwko zaborcy. Wstąpiwszy do armii sułtana, przeszedł na islam jako Murat Paca. W roku 1850 został przez sułtana wysłany do Syrii, do obrony miasta Aleppo przed Beduinami. Korzystając z miejscowych zasobów, założył wytwórnię saletry. Zmarł na malarię. W roku 1929 jego prochy sprowadzono do Polski i pochowano w rodzinnym Tarnowie.
Polecamy