Józef Chełmoński

Malarz polski, czołowy przedstawiciel realizmu. Urodził się w Boczkach pod Łowiczem, zmarł w Kuklówce koło Grodziska Mazowieckiego. Wiatach 1867-1871 studiował w Warszawie w pracowni malarskiej Wojciecha Gersona i w Klasie Rysunkowej, a następnie wyjechał do Monachium. Przez kilka lat uczęszczał do akademii monachijskiej. W tym mieście zetknął się z polskimi artystami skupionymi wokół Józefa Brandta i Maksymiliana Gierymskiego. Zaprzyjaźnił się z Adamem Chmielowskim i Stanisławem Witkiewiczem. W roku 1875 wyjechał do Paryża, gdzie przebywał do roku 1887. Stąd wielokrotnie przedsiębrał podróże zarówno do Polski, jak i do Włoch. W stolicy Francji zdobył sławę. Jego obrazy, zwłaszcza pełne rozmachu sceny wiejskie (m.in. „Na folwarku" 1875, „Czwórka" 1881), chętnie kupowali nie tylko Francuzi, ale także nabywcy angielscy i amerykańscy. W okresie paryskim wykonywał również liczne rysunki do czasopism, m.in. do „Le Monde Illustre". Do kraju wrócił w 1887 roku i dwa lata później osiadł w Kuklówce, malując, w izolacji od ówczesnych prądów artystycznych, sceny rodzajowe i nastrojowe pejzaże mazowieckiej wsi. U Chełmońskiego można wyróżnić dwa okresy twórczości. W pierwszym z nich przeważają wpływy jego nauczyciela akademickiego Wojciecha Gersona, przez 40 lat nauczającego rysunku i malarstwa w akademii warszawskiej. Po tym okresie nastąpiło ostateczne ukształtowanie się własnego stylu malarza w bezpośrednim obcowaniu z naturą i w jego licznych podróżach, m.in. po Ukrainie i Podolu. Charakterystyczny dla Chełmońskiego realizm, wynikający z wnikliwej obserwacji i umiejętności przeniesienia swoich spostrzeżeń na płótno, oraz nadzwyczajna wrażli wość zaowoco wały wspaniałymi krajobrazami, często ożywionymi motywem dzikiego ptactwa i scenami podkreślającymi związek człowieka z naturą. Do tego typu dzieł zaliczyć można obrazy: „Żurawie" (1870), „Jastrząb" (1889), „Kuropatwy na śniegu" (1891), „Kurka wodna" (1894), „Przed burzą" (1896), „Orka" (1896), „Bociany" (1900). Chełmoński także w sposób mistrzowski oddawał ruch - doszedł w tym do wirtuozostwa formy, zwłaszcza w pędzących zaprzęgach konnych (m.in. „Powrót z balu" 1873), oraz w świetnie scharakteryzowanych scenach rodzajowych o tematyce wiejskiej („Sprawa u wójta" 1873, „Zabawa w karczmie", „Na folwarku" 1875).
Polecamy