Jan van Eyck

Wybitny malarz niderlandzki. Urodził się w Maaseyck niedaleko Maastricht, zmarł w Brugii. W latach 1422-1424 przebywał na dworze księcia Holandii Jana III Bawarskiego, dla którego pracował nad wyposażeniem jego rezydencji w Hadze. Przez cztery lata (1425-1429) pracował jako nadworny malarz księcia Bur-gundii Filipa Dobrego. W ramach tej służby wysłano go do Hiszpanii i Portugalii, by tam doskonalił warsztat i poznał nowe prądy w malarstwie. W roku 1432 wrócił do Holandii i osiadł w Hadze. Kupiwszy dom, ożenił się dwa lata później (1434). Wiódł dostatnie życie, ciesząc się ogólnym szacunkiem nie tylko jako znakomity malarz, ale także humanista o rozległych horyzontach i wszechstronnym wykształceniu. W swoich dziełach rozwinął styl malarstwa niderlandzkiego, zainspirowany pracami Melchiora Broederla-ma i Roberta Campina. Styl ów przetworzył w sobie tylko właściwy sposób: jego realistyczne malarstwo stało się punktem szczytowym renesansu północnoeuropejskiego. Głównym dziełem Jana van Eycka jest „Ołtarz Baranka Mistycznego" namalowany dla katedry Świętego Bawona w Gandawie w roku 1432, zwany też „Ołtarzem gandawskim". Dzieło to składa się z 24 kwater, na których przedstawiono ponad 250 postaci uczestniczących w misterium Odkupienia. Z inskrypcji na ramie wynika, że dzieło zostało rozpoczęte przez brata Jana, Huberta (7-1426), którego twórczość jest poza tym nieznana. Oprócz „Ołtarza Baranka Mistycznego" zachowało się 10 dzieł (niewielkich portretów i obrazów dewocyjnych) oraz jeden rysunek -wszystkie sygnowane i datowane przez mistrza. Co do reszty przypisywanych mu dzieł historycy sztuki mają wątpliwości. Jan van Eyck był twórcą nowożytnego portretu: potrafił znakomicie uchwycić cechy portretowanych osób ukazywanych najczęściej we wnętrzu albo w pejzażu. Za najwybitniejsze dzieło portretowe uznaje się obraz „Zaślubiny Amolfmich"(1434) znajdujący się obecnie w National Gallery w Londynie. Innym znanym dziełem jest „Madonna kanclerza Rolin". Janowi przypisuje się wynalezienie malarstwa olejnego, nie jest to jednak zgodne z prawdą: farby olejne znane były już wcześniej. Najprawdopodobniej Jan van Eyck uzyskał jakąś nową mieszankę olejno-temperową, nadającą barwom nie znaną dotychczas głębię i blask. Wielkość i oryginalność van Eycka polega na mistrzowskim operowaniu światłocieniem, którym w sposób niezwykły potrafił wydobyć trójwymiarowość form.
Polecamy