Jan Hus

Czeski reformator religijny, teolog i kaznodzieja, twórca husytyzmu. Pochodził z ubogiej rodziny mieszczańskiej. Studiował na uniwersytecie w Pradze, gdzie zetknął się z pismami Anglika Johna Wycliffe'a (Wiklifa), którego poglądy wywarły na niego duży wpływ. W roku 1396 uzyskał tytuł magistra sztuk wyzwolonych, a w roku 1401 został dziekanem tego wydziału. Od roku 1402 działał jako kaznodzieja w Kaplicy Betlejemskiej w Pradze. Głosił poglądy, że głową Kościoła jest sam Chrystus, a przynależą do niego jedynie wierni w stanie łaski i czystości. Ponadto postulował likwidację majątków kościelnych, ganił niemoralne życie i chciwość duchowieństwa, występował w obronie niższych warstw społecznych oraz narodowości czeskiej przeciw dominacji Niemców. Żądał udzielania komunii wiernym pod dwiema postaciami. Sławił piękno języka ojczystego, walczył o jego czystość, przeprowadził reformę ortografii. W roku 1409 został rektorem na uniwersytecie praskim. W 1410 roku arcybiskup Pragi za głoszone poglądy, które zyskały wielu zwolenników, ekskomuniko-wał go. W tym samym roku Hus wydał pracę poświęconą językowi czeskiemu „De ortographia bohémica". Jako zwolennik jedności narodów słowiańskich przesłał Władysławowi Jagielle po zwycięstwie pod Grunwaldem list gratulacyjny. Ostrzegał rodaków przed nienawiścią do innych narodów. W 1412 roku wystąpił przeciwko sprzedaży odpustów, za co musiał opuścić Pragę. Schronił się w Kozim Hradku w południowych Czechach, gdzie pracował nad czeskim przekładem Biblii, nie przerywając działalności kaznodziejskiej. Wroku 1413 wydał swoje główne dzieło „Tractatus de Ecclesia" („Traktat o Kościele"), w którym, odrzucając autorytety kościelne, za wyłączne kryterium uznał Pismo Święte. Rok później został podstępnie zaproszony na sobór w Konstancji, gdzie miał przedstawić swoje poglądy. Udał się tam, mając gwarancje nietykalności cielesnej. Po przesłuchaniu w roku 1415 sobór potępił jego trzydzieści tez, nakazując Husowi wyrzeczenie się swoich przekonań. Hus publicznie nazwał sobór zgromadzeniem faryzeuszy. Jako zatwardziały heretyk został podstępnie uwięziony, osądzony i 6 lipca 1415 roku spalony na stosie. Śmierć Husa przyspieszyła rozprzestrzenianie się jego nauki zwanej husytyzmem, a w końcu doprowadziła do wojen hu-syckich (1419-1434) z katolikami.
Polecamy