Hipokrates

Największy lekarz starożytności, zwany ojcem medycyny. Główny przedstawiciel słynnej szkoły lekarskiej na rodzinnej wyspie Kos. Sztuki lekarskiej uczył się od ojca. Podróżował do Tesalii i Aten, lecząc i pogłębiając swoją wiedzę. Jego sława docierała również na Wschód. Król perski Artakserkses wezwał Hipokratesa na swój dwór, ale on nie skorzystał z zaproszenia i pozostał w Grecji. Naukę Hipokratesa i jego szkoły poznano z zachowanego zbioru 53 pism medycznych w dialekcie jońskim pt. „Corpus Hippocraticum" („Dzieła zbiorowe Hipokratesa"). Najważniejsze pisma to m.in. „Aforyzmy", „Prognozy koskie" (zawarł w nich całe swoje doświadczenie lekarskie) i „Przysięga" - kanon etyki lekarskiej, aktualny do dziś. Inne pisma Hipokratesa dotyczą geografii lekarskiej, anatomii, patologii, chirurgii, zabiegów lekarskich, ginekologii i położnictwa. Dzieła po raz pierwszy ukazały się w druku w 1525 roku. Naczelną zasadą jego nauk było: przede wszystkim nie szkodzić (primum non nocere) i pomagać uzdrawiającym siłom natury. Hipokrates uważał, że w organizmie człowieka istnieją cztery soki: krew, śluz, żółć i czarna żółć (prawdopodobnie krew żylna). Przewaga jednego z nich w organizmie decyduje o temperamencie człowieka: u sangwinika przeważa krew, u flegmatyka - śluz, u choleryka - żółć, u melancholika - czarna żółć. Równowaga tych soków (eukrazja) warunkuje stan zdrowia, zaburzenia (dyskrazja) zaś - choroby. Hipokrates oparł medycynę na zasadach racjonalnych. W piśmie „Peri hieres nosu" („O świętej chorobie") odrzucił na przykład panujący w jego czasach powszechny pogląd, że przyczyną epilepsji jest opętanie przez demony, i tłumaczył ją jako chorobę mózgu. Wskazywał na wpływ środowiska i klimatu na stan zdrowia i kondycji człowieka. Przemyślenia na ten temat zawarł w pracy „Peri aeron, hydaton, topon" („O powietrzu, wodach i okolicach"). Metoda jego szkoły opierała się na wnikliwej obserwacji, doświadczeniu i błyskotliwym wnioskowaniu, co prowadziło do stawiana diagnozy. Środkami zapobiegającymi chorobom były m.in. odpowiednia dieta i higiena. Uważał, że na podstawie wyglądu chorego można określić stan jego zdrowia. Do dziś mówi się o tzw. twarzy Hipokratesa (zaostrzone rysy, m.in. wydłużony nos, wpadnięte oczy, zapadnięte policzki, ziemista cera i spieczone usta są oznakami nadchodzącej śmierci). Troska Hipokratesa o chorego i mistrzostwo w stawianiu diagnozy na podstawie obserwacji lekarskiej są niedościgłym wzorem także dla współczesnych lekarzy.
Polecamy