Fiodor M. Dostojewski

Wybitny powieściopisarz rosyjski, mistrz prozy psychologicznej. Był synem lekarza. W roku 1843 został absolwentem Wojskowej Szkoły Inżynieryjnej w Petersburgu i wstąpił do wojska, ale w jego szeregach pozostał tylko przez rok, po czym poświęcił się pracy literackiej. Trzy lata później (1846) wydał swoją pierwszą powieść „Biedni ludzie". Zyskał nią uznanie nie tylko czytelników, ale i krytyki, która zaliczyła Dostojewskiego do wybitnych twórców rosyjskiej „szkoły naturalnej". W roku 1849    został aresztowany za przynależność do tajnego rewolucyjnego koła pietraszewców i 22 grudnia tegoż roku skazany na karę śmierci, którą w ostatniej chwili (tuż przed oddaniem strzałów) zamieniono na cztery lata katorgi i służbę wojskową. 23 stycznia 1850    roku przybył na katorgę do Om-ska. Odbywał ją do połowy lutego roku 1854, po czym spędził na Syberii jeszcze pięć lat na przymusowej służbie wojskowej. Wro-ku 1859 wrócił do Petersburga. We wrześniu 1860 roku zaczął publikować w czasopiśmie „Nowyj Mir", a następnie „Wriemia" „Wspomnienia z domu umarłych", ukazujące przeżycia z czasów katorgi. W tym czasie założył razem z bratem pismo literackie, które wkrótce zbankrutowało, a zaciągnięte na ten cel długi musiał Dostojewski spłacać do końca życia. Wielki rozgłos przyniosła pisarzowi opublikowana w 1866 roku „Zbrodnia i kara" będąca, podobnie jak wszystkie jego powieści, rodzajem dramatu psychologicznego, miejscem poszukiwań najgłębszej prawdy o naturze człowieka i o świecie, w którym żyje, areną nieustannej walki sprzecznych idei: dobra i zła, ateizmu i religii, nihilizmu i rewolucji, buntu przeciwko zastanej rzeczywistości i jej normom i poczucia absurdu takiej postawy. W latach 1867-1871 podróżował po Europie Zachodniej, a rozterki duchowe, które towarzyszyły tym wojażom i pobytowi, zawarł w powieści „Idiota", wydanej w roku 1868. W roku 1872 ukazały się „Biesy", a w latach 1879-1880 „Bracia Karamazow". W twórczości Fiodora Dostojewskiego wiele miejsca zajmują wątki autobiograficzne. Wielkie pytania filozoficzne i moralne, które pisarz stawiał w swoich utworach, odbiły się szerokim echem w późniejszej literaturze i sztuce europejskiej. Bogactwo elementów form dramatycznych w powieściach, skomplikowane charaktery bohaterów i wieczna aktualność problemów, które poruszał Dostojewski, spowodowały, że jego utwory chętnie przenoszone są na scenę teatru i ekran filmowy.
Polecamy