Feliks Dzierżyński

Sowiecki działacz komunistyczny. Pochodził z Wileńszczyzny, z polskiej rodziny szlacheckiej. Jako uczeń wileńskiego gimnazjum, zaczął działać od roku 1894 w młodzieżowych kółkach socjalistycznych. Był jednym z głównych inicjatorów utworzenia w roku 1900 Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy. W roku 1902 został członkiem Komitetu Zagranicznego SDKPiL, a w roku 1903 członkiem jej Zarządu Głównego. W latach 1905-1907 kierował rewolucją na ziemiach polskich. Sześciokrotnie aresztowany przez władze carskie, dwa razy był zsyłany na Sybir: łącznie na katordze, zesłaniu i w więzieniach przebył 11 lat. Trzykrotnie zbiegł z zesłania na Syberii. W roku 1908 został osadzony w Cytadeli warszawskiej; tu napisał „Pamiętnik więźnia". W roku 1912 aresztowany ponownie i osadzony w więzieniu w Moskwie, odzyskał wolność podczas rewolucji lutowej 1917 roku. W sierpniu tego roku został członkiem Komitetu Centralnego Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (bolszewików). Podczas rewolucji październikowej był jednym z głównych organizatorów i przywódców powstania zbrojnego w Piotrogrodzie. U boku Lenina kierował ochroną Pałacu Smolnego oraz zdobyciem Poczty Głównej i Telegrafu. Był jednym z przywódców Komitetu Wojskowo-Re-wolucyjnego. Po zwycięstwie rewolucji czołowy działacz nowo powstałego państwa sowieckiego. Był twórcą i od grudnia 1917 roku przewodniczącym Ogófnorosyjskiej Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (osławiona Czeka, przemianowana w 1 922 roku na Państwowy Zarząd Polityczny) - funkcję tę pełnił do końca życia. Czeka organ bezpieczeństwa w Rosji Radzieckiej - stosowała krwawe represje wobec przeciwników bolszewizmu. W 1920 roku został członkiem Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski w Białymstoku. W latach 1919-1921 był ludowym komisarzem spraw wewnętrznych Rosji Radzieckiej, a w latach 1921-1923 ludowym komisarzem komunikacji. W roku 1924 objął stanowisko przewodniczącego Najwyższej Rady Gospodarki Narodowej ZSRR. Odegrał dużą rolę w organizowaniu gospodarki i państwa radzieckiego. Po śmierci Lenina poparł Stalina. Postać Dzierżyńskiego stała się symbolem terroru rewolucyjnego i nieludzkich represji nie tylko wobec przeciwników politycznych, ale także wobec całkiem niewinnych ludzi, podejrzanych jedynie o niechęć do bolszewizmu.
Polecamy