el Greco

Malarz hiszpański pochodzenia greckiego. Jeden z najwybitniejszych przedstawicieli manieryzmu. Urodził się w Fódele pod Heraklionem na Krecie, zmarł w Toledo. Prawdopodobnie uczył się w pracowni malarza ikon na Krecie. W roku 1565 przybył do Wenecji, gdzie przebywał do roku 1570. Uczył się u Tycjana; przejął cechy stylu Tintoretta i Jacopa Bassana. Z Wenecji przeniósł się do Rzymu. W tym mieście pracował w latach 1570-1576, pozostając w służbie kardynała Far-nese. Okres rzymski zaznaczył się wpływami Michała Anioła i Rafaela. Około roku 1572 przebywał w Pannie, gdzie uległ wpływom manierystów: Corregia, Parmigianina i Pontorma. Wczesne obrazy ukazują wpływy bizantyjskie i weneckie. Dojrzały styl el Greca ukształtował się dopiero w Hiszpanii, dokąd artysta przybył prawdopodobnie około roku 1577. Od tego roku działał w Toledo. Od króla hiszpańskiego otrzymał pierwsze zlecenia. Namalował wtedy m.in. „Sen Filipa II" (ok. 1580), „Męczeństwo św. Maurycego" (1581-1584), obrazy nie odpowiadały jednak gustom władcy, który nie ponowił zamówień. El Greco pracował głównie dla Kościoła. Chętnie także malował portrety odznaczające się wnikliwą charakterystyką modela. Styl artysty wyróżnia nastrój uduchowienia, odmaterializowane postacie o wydłużonych proporcjach i symbolicznych gestach oraz chłodna tonacja o zaskakujących zestawieniach barw. Zamiast perspektywy el Greco wprowadził symboliczny płaszczyznowy porządek poszczególnych elementów obrazu (m.in. „Pogrzeb hrabiego Orgaza" ok. 1586; umieścił tam wśród osób towarzyszących ceremonii swój autoportret i portret swego syna Jorge Manuela). Jego twórczość była inspirowana ideami kontrreformacji i wizjami ówczesnych hiszpańskich mistyków: Juana de Yepes i Teresy z Avila, późniejszej świętej. Często także malował świętych: Sebastiana, Marię Magdalenę, Marcina. El Greco był wszechstronnie wykształcony i posiadał dużą bibliotekę, skąd czerpał wiele tematów do swych obrazów. Po roku 1600 powstały m.in. „Zesłanie Ducha Świętego", „Zwiastowanie", „Adoracja pasterzy". „Otwarcie piątej pieczęci" było prawdopodobnie ostatnim dziełem artysty. Malarstwo el Greca zostało docenione dopiero w XX wieku, gdy artystów zafascynowała jego niezwykła ekspresja i swoboda warsztatu. Choć znane jest jego imię i nazwisko, do historii przeszedł jako Grek - el Greco.
Polecamy