Czyngis-chan

Wódz i władca mongolski, twórca imperium mongolskiego. Był synem naczelnika jednej z mongolskich ord. Gdy miał 9 lat, jego ojciec zginął prawdopodobnie z rąk wrogiego plemienia. Od tej pory ocalali członkowie rodziny żyli w ciągłym zagrożeniu i biedzie. W wieku 13 lat przejął władzę nad ordą. W czasie najazdu nieprzyjacielskiego dostał się do niewoli, z której uciekł i zawarł przymierze z Torgułem, wodzem jednego z pokrewnych plemion i przyjacielem ojca. Rozpoczął się okres krwawych wojen między plemionami mongolskimi: Temudżyn odnosił efektowne zwycięstwa, zdobywając przy okazji coraz wyższą pozycję i sławę. W roku 1206 zjednoczył wszystkie szczepy mongolskie. Mógł tego dokonać, łącząc wojskową sprawność z taktem dyplomatycznym, brakiem litości dla wrogów oraz zdolnościami organizacyjnymi. Według jednych historyków w tymże roku zgromadzenie plemiennych przywódców obwołało go Czyngis-chanem, czyli wszechpotężnym władcą według innych - sam nadał sobie ten tytuł dwa lata wcześniej. W latach 1211 -1216 podbił Chiny, a między rokiem 1219 a 1224 Cho-rezm. Imperium szacha Chorezmu, Mahometa, obejmowało także znaczne obszary Rosji i Azji Centralnej. Mongołowie, zająwszy te tereny, zrównali Chorezm z ziemią. W roku 1223 rozgromił wojska ruskie pod Kalką. W czasie gdy jego armia atakowała Ruś, Czyngis-chan ruszył na podbój Afganistanu i północnych Indii. Po tym zwycięstwie władał państwem rozciągającym się od Morza Czarnego po Ocean Spokojny. W 1225 roku wrócił do Mongolii i zmarł dwa lata później. Jego niezwyciężona armia oparta była na dziesiątkowym systemie wojskowym, żelaznej dyscyplinie, wzorowej organizacji, znakomitym współdziałaniu podczas walki i bezbłędnym dowództwie. W podbitych krajach pozostawiał dotychczasową administrację podlegającą kontroli mongolskich namiestników. Znakomicie zorganizowana sieć dróg i szlaków pocztowych ułatwiała zarządzanie olbrzymim imperium. W sprawach wiary był tolerancyjny i nie wyróżniał żadnej religii. Wyjątkową surowość okazywał za to w ściąganiu danin. Od poddanych wymagał też bezwzględnego posłuszeństwa. Popierał rozwój handlu i rzemiosła. Nakazał spisywanie jasy, czyli prawa mongolskiego, upowszechnił dla celów zarządzania pismo oparte na alfabecie ujgurskim. Imperium zgodnie z wolą Czingis-chana zostało podzielone na 4 dzielnice, ułusy, na czele których stanęli jego trzej synowie i najstarszy wnuk. Życzeniem chana było, by trzymali się razem.
Polecamy