Carl Friedrich Gauss

Niemiecki matematyk, astronom, geodeta i fizyk, nazwany przez współczesnych „księciem matematyków" (princeps mathematicorum). Pochodził z ubogiej rodziny. Już jako dziecko odznaczał się wyjątkowymi zdolnościami matematycznymi. W wieku 17 lat uzyskał pierwsze wyniki naukowe. W 1798 roku ukończył na uniwersytecie w Getyndze studia matematyczne, a rok później (1799) zdobył stopień doktora, udowadniając zasadnicze twierdzenie algebry (zwane także podstawowym twierdzeniem algebry). W roku 1801 w pracy „Disąuisitiones arith-meticae" podał teorię kongruencji (przystawania liczb) kwadratowych, teorię form i reszt oraz słynną konstrukcję siedemna-stokąta foremnego, będącą wynikiem badań prowadzonych nad zagadnieniem podziału okręgu. (Dzieło to zawiera tak ważne wyniki naukowe, że niektórzy uczeni uważają, iż zapoczątkowało powstanie teorii liczb). Gauss wykazał, że ową skomplikowaną figurę geometryczną można skonstruować, posługując się wyłącznie cyrklem i linijką. Od roku 1807 aż do śmierci był profesorem uniwersytetu w Getyndze i dyrektorem obserwatorium astronomicznego. Jako astronom obliczył orbitę odkrytej w 1801 roku największej plane-toidy, Ceres (w tym celu wykonał równanie ósmego stopnia). Odkrycie w roku następnym planetoidy Pallas stało się bodźcem do zainteresowania się wiekowymi perturbacjami planet, czyli zakłóceniami w ruchu planet, czemu poświęcił wydane w roku 1809 dzieło pt. „Theoria motus corporum coelestium...", rozprawę o przyciąganiu ogólnych elipsoid (1813), rozprawę o kwadraturze mechanicznej (1814) i studia nad perturbacjami wiekowymi (1818). W tym czasie prowadził jeszcze wiele innych badań zarówno z matematyki, astronomii, jak i geodezji. Około roku 1816 odkrył geometrię nieeuklidesową, jednakże nie opublikował swoich badań, bojąc się niezrozumienia i krytyki współczesnych. Zajmował się też równaniami różniczkowymi i teorią potencjału. Był współtwórcą pierwszego w Niemczech telegrafu elektromagnetycznego (1833). W roku 1835 założył przy obserwatorium astronomicznym w Getyndze obserwatorium geomagnetyczne do badań elementów magnetyzmu ziemskiego. W fizyce zajmował się m.in. teorią elektryczności i tworzeniem się obrazów optycznych przy przejściu promieni świetlnych przez różne układy soczewek. Obok Archimedesa i Newtona uważany jest za jednego z największych matematyków świata.
Polecamy