Bohdan Zenobi Chmielnicki

Hetman kozacki, polityk, bohater narodowy Ukrainy. Był synem hetmana kozackiego Michała, który walcząc po stronie polskiej, poległ pod Cecora (1620). W bitwie tej brał udział również Bohdan Chmielnicki. W młodości ukończył kolegium jezuickie we Lwowie. Znał biegle kilka języków: ruski, polski, łacinę, turecki i tatarski. W 1638 roku pełnił funkcję cześnika czernihowskiego. W 1648 roku przybył na wezwanie króla polskiego Władysława IV z poselstwem kozackim, żeby omówić udział Kozaków w planowanej przez Polskę wojnie z Turcją. W tymże roku popadł w zatarg ze szlachcicem polskim, D. Czaplińskim, który podpalił chutor kozacki w Subotowie i porwał jego ukochaną kobietę. W odpowiedzi Chmielnicki, skupiwszy wokół siebie zbuntowanych Kozaków, a także pozyskawszy Kozaków rejestrowych, wzniecił powstanie przeciwko Polsce. Na czele wojska kozackiego i oddziałów tatarskich Tuhaj-beja Bohdan Chmielnicki pobił wojska polskie pod Żółtymi Wodami (15 maja 1648) i pod Korsuniem (26 maja 1648), gdzie do niewoli dostali się polscy hetmani. Powstanie ogarnęło cały kraj: chłopi ukraińscy w zdobytych miejscowościach mordowali szlachtę polską, Żydów i księży. We wrześniu tego roku Chmielnicki odniósł nad wojskami polskimi kolejne zwycięstwo -pod Piławcami. Wojska kozackie dotarły aż pod Lwów i Zamość. Cofnęły się dopiero na wieść, że królem został (po śmierci Władysława IV) Jan II Kazimierz, znany z ugodowego stanowiska wobec Kozaków. Chmielnicki zażądał prawie całkowitej niepodległości Ukrainy, a ponieważ żądanie nie zostało spełnione, obiegł Zbaraż, gdzie broniły się zaciekle wojska polskie. Zatrzymał także pod Zborowem wojska królewskie, idące Zbarażowi z odsieczą. Po nie roztrzygniętej bitwie pod Zborowem zawarł z Polską ugodę, na mocy której został hetmanem na Ukrainie, a rejestr kozacki podwyższono do 40 tysięcy. W 1651 roku wznowił wojnę, lecz poniósł klęskę w bitwie pod Beresteczkiem. Odtąd zabiegał o przyłączenie Ukrainy do Rosji. W roku 1654 zwołał radę kozacką i doprowadził w Perejasławiu do ugody z Moskwą, składając carowi przysięgę na wierność. Ogłoszono wtedy połączenie Ukrainy z Rosją. Ugoda perej asławska stała się przyczyną późniejszej wojny polsko-rosyjskiej, zakończonej w roku 1667 podziałem Ukrainy między Polskę a Rosję.
Polecamy