Aram Chaczaturian

Kompozytor ormiański, jeden z najwybitniejszych kompozytorów współczesnych. Uczył się muzyki w szkole w rodzinnym Kodżori (ob. Tbilisi), ale podstawy zdobył w domu, gdzie pielęgnowano tradycje narodowego śpiewu, tańca i gry. W roku 1921 rozpoczął studia biologiczne na uniwersytecie moskiewskim oraz systematyczną naukę muzyki w słynnej szkole im. Gniesinych w klasach wiolonczeli i kompozycji. W tym czasie powstały pierwsze utwory „Taniec na skrzypce i fortepian" (1926) i „Poemat na fortepian" (1927). W latach 1929-1934 został studentem konserwatorium moskiewskiego, które ukończył ze złotym medalem. Kompozycjami Chaczaturiana z tych lat („Pieśń-poemat", „Toccata", „Trio") zainteresował się Siergiej Prokofiew, który doprowadził do ich wykonania w roku 1933 w Paryżu. W latach 1934-1936 był asystentem w konserwatorium, równocześnie tworząc muzykę do licznych przedstawień teatralnych. W latach 1937-1978 -sekretarz związku kompozytorów ZSRR. Podczas II wojny światowej organizował koncerty dla żołnierzy, w szpitalach, fabrykach i kołchozach. Pisał utwory o tematyce patriotycznej, które wkrótce zdobyły wielką popularność, zwłaszcza pieśni masowe i marsze oraz muzyka do filmów i spektakli teatralnych. W roku 1942 na zamówienie Le-ningradzkiego Akademickiego Teatru Opery i Baletu im. S.M. Kirowa, skomponował balet „Gajane" ze słynnym „Tańcem z szablami" (II wersja 1952). W roku 1943 stworzył „II symfonię" („Symfonię z dzwonem"), w 1944 hymn państwowy Armeńskiej SRR, a po wojnie „Koncert wiolonczelowy" i „III symfonię". W latach 1950-1954 powstał balet „Spartakus", a w latach sześćdziesiątych triada koncertów-rapsodii: na skrzypce z orkiestrą, na wiolonczelę z orkiestrą i na fortepian z orkiestrą. Od roku 1950 kompozytor dawał koncerty, dyrygując własnymi utworami w kraju i za granicą. Prowadził także działalność pedagogiczną. Wykształcony na wzorach muzyki zachodnioeuropejskiej i rosyjskiej, czerpał inspirację z folkloru armeńskiego. Jego styl wyraża się przede wszystkim w bogatej melodyce i specyficznym brzmieniu. Ważną rolę odgrywa rytm, prowadzony przez instrumenty perkusyjne, które u Chaczaturiana zyskały nowe brzmienie: warstwa rytmiczna wzbogacana jest często perkusyjnie traktowanymi instrumentami smyczkowymi, dętymi i fortepianem. Chaczaturian był laureatem licznych nagród oraz kawalerem wielu orderów z całego świata.
Polecamy