Aleksander Fredro

Najwybitniejszy komediopisarz polski, poeta i pamiętnikarz. Pochodził z zamożnej rodziny ziemiańskiej. W roku 1809 zaciągnął się do armii Księstwa Warszawskiego jako kawalerzysta. Brał udział w kampanii napoleońskiej 1812-1814, m.in. uczestniczył w roku 1812 w wyprawie Napoleona na Moskwę. Dostał się do niewoli rosyjskiej, z której zbiegł. W roku 1815, po klęsce Napoleona, osiadł w rodzinnym majątku Beńkowa Wisznia pod Lwowem. W latach 1833-1842 był posłem do Sejmu Stanowego, działał społecznie. Lata 1850-1855 spędził z żoną i córką u syna w Paryżu. Po powrocie do kraju osiadł we Lwowie. Od roku 1839 był honorowym obywatelem tego miasta, od roku 1830 członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W roku 1873 został powołany do Akademii Umiejętności. Pisał komedie obyczajowe, przede wszystkim z życia polskiej szlachty prowincjonalnej. Potrafił znakomicie uchwycić różnorodność obyczajów szlacheckich, wad i zalet przedstawicieli tego stanu. Był bystrym obserwatorem życia. Jego utwory cechuje humor sytuacyjny i słowny. Pierwszą komedię, „Intryga na prędce, czyli Nie ma złego bez dobrego" napisał w roku 1817. Na trwałe wszedł do literatury polskiej komediami: „Pan Geld-hab" (1818), „Mąż i żona" (1821), „Pan Jowialski" (1832), „Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca" (1833), „Zemsta" (1834), „Dożywocie" (1835). Komedie Fredrowskie stanowią do dziś żelazny repertuar teatru polskiego. Po roku 1835 Fredro zamilkł na lat 18. Przyczyną milczenia była prawdopodobnie ostra krytyka jego twórczości ze strony romantyków: Seweryna Goszczyńskiego i Leszka Dunina Borkowskiego, którzy zarzucali mu staro-świeckość i nie-interesowanie się sprawami narodowymi, co Fredrę dotknęło boleśnie. Do końca życia pisał już tylko do szuflady. Wtedy powstały m.in. takie komedie, jak „Dwie blizny", „Rewolwer" i „Wielki człowiek do małych interesów" (wszystkie napisane po powrocie z Paryża do roku 1870). Aleksander Fredro był także autorem aforyzmów, bajek i przypowieści włączonych do komedii, m.in. „Paweł i Gaweł", „Małpa w kąpieli", „Osiołkowi w żłoby dano". W tym czasie powstały też nacechowane goryczą „Zapiski starucha", będące zbiorem aforyzmów dotyczących spraw ideologicznych i politycznych. Fredro jest także autorem „Trzy po trzy" (wyd. w 1917) - gawędziarskich wspomnień z czasów młodości.
Polecamy